PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA

ul. Targowa 24

tel. 84 696 29 07

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Hrubieszowie

Udziela pomocy psychologicznej, pedagogicznej i logopedycznej dzieciom, młodzieży, rodzicom i rodzinom, nauczycielom i wychowawcom.

Prowadzimy warsztaty profilaktyczno wychowawcze w szkołach podstawowych i gimnazjach oraz wspieramy nauczycieli w prowadzeniu godzin wychowawczych.

Charakterystyka psychologiczna dziecka z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Kilka informacji n/t dziecka z zespołem ADHD.

Autor: mgr Anna Francuz psycholog – logopeda Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Hrubieszów
 

    Zespół nadpobudliwości psychoruchowej określany często w literaturze skrótem ADHD pochodzącym od angielskiej nazwy zaburzenia Attention Deficit Hiperactivity Disorder jest rozpoznawany przez lekarzy na podstawie kryteriów ustalonych w medycznych klasyfikacjach zaburzeń. Wg obowiązującej w Stanach Zjednoczonych klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM-R uznaje się, że objawy ADHD tworzą dwie grupy: deficyty uwagi oraz nadaktywność/impulsywność.
Jako objawy deficytów uwagi są wymienione następujące zachowania:
1. Nie zwraca uwagi na szczegóły, popełnia błędy przez nieuwagę w pracach szkolnych i innych zadaniach.
2. Ma trudności w utrzymaniu uwagi na zadaniach albo innej aktywności.
3. Sprawia wrażenie, że nie słucha, kiedy się zwraca bezpośrednio do niego.
4. Nie przestrzega instrukcji i nie kończy prac szkolnych, zadań, obowiązków, które ma do wykonania (nie jest to spowodowane przeciwstawianiem się ani trudnościami w rozumieniu instrukcji).
5. Ma trudności w organizacji zadań i innych aktywności.
6. Unika, nie lubi, stara się nie angażować w zadania wymagające wysiłku umysłowego (jak zadania szkolne, czy prace domowe).
7. Gubi przedmioty niezbędne dla wykonania zadań albo innych aktywności (zabawki, przybory szkolne, ołówki, książki itp.
8. Łatwo rozpraszają go bodźce zewnętrzne.
9. Jest zapominalski w codziennych czynnościach.
Jako objawy nadaktywności / impulsywności/ wymieniane są:
1. Porusza niespokojnie nogami, albo rękami, kręci się na krześle.
2. Wstaje w sytuacjach, kiedy wymagane jest pozostanie na miejscu.
3. Biega w sytuacjach, kiedy to jest niestosowne (u młodzieży i dorosłych może to być ograniczone do subiektywnego poczucia niepokoju).
4. Ma trudność w spokojnym zaangażowaniu się w zabawę, albo w inny sposób spędzania wolnego czasu.
5. Działa jak "poruszany motorem".
6. Jest bardzo gadatliwy.
7. Udziela odpowiedzi zanim zostanie zadane pytanie.
8. Ma trudności w doczekaniu się na swoją kolej.
9. Przerywa, wchodzi w słowo innym.

    Warunkiem rozpoznania ADHD jest występowanie co najmniej sześciu z wymienionych objawów deficytu uwagi albo (i co najmniej sześciu objawów nadaktywności - impulsywności, przez co najmniej sześć miesięcy. Objawy powinny pojawić się przed 7 rokiem życia dziecka i występować w różnych środowiskach i sytuacjach np. w domu i szkole. W zależności od tego, z której grupy objawy dominują w obrazie zaburzenia, wyróżnia się typ z przewagą deficytu uwagi, typ z przewagą nadaktywności) impulsywności oraz typ mieszany, w którym obie grupy objawów występują w podobnym nasileniu.
Z psychologicznego punktu widzenia (na podstawie badań naukowych i obserwacji) istotą zaburzenia w nadpobudliwości psychoruchowej są nieprawidłowości w rozwoju mechanizmów samokontroli.

    Dzieci z nadpobudliwością to te dzieci, które nie są w stanie dostosować swojego zachowania do sytuacji. Nadruchliwość ich polega na tym, że nie potrafią jej opanować, kiedy to jest potrzebne, nie mają nad nią kontroli. Natomiast istotą deficytów uwagi w tym zaburzeniu nie są zaburzenia procesów poznawczych, ale trudności w kontroli uwagi.
    Doświadczenie wskazuje, że dzieci z ADHD mają także znaczne trudności w kontroli emocji, w ich przeżywaniu i wyrażaniu. Są wśród nich dzieci lękowe, agresywne , radosne , ale wszystkie one charakteryzują się trudnościami w dostosowaniu reakcji emocjonalnej do sytuacji. Reakcje ich są zbyt intensywne, długotrwałe, wyrażane w sposób niezgodny z wymogami społecznymi.
    Charakter objawów i badania nad funkcjonowaniem układu nerwowego wskazują, że u dzieci z ADHD występuje specyficzny rozwój mózgu. Jako przyczyny takiego rozwoju układu nerwowego u tych dzieci wskazuje się uwarunkowania genetyczne, ale i nie wyklucza znaczenia mikrouszkodzeń mózgu, znaczenia wydarzeń traumatycznych w okresie wczesnego dzieciństwa czy wpływu wczesnego doświadczenia społecznego (interakcji matka dziecko w okresie noworodkowym i niemowlęcym).
    Właściwości konstytucjonalne układu nerwowego dzieci nadpobudliwych powodują nieprawidłowości w rozwoju funkcji wykonawczych : hamowania zachowania (tj. działa natychmiast pod wpływem bodźca (i pamięci operacyjnej) tj. działa impulsywnie i nieprzewidywalnie).
Taki stan rzeczy stwarza specyficzną sytuację psychologiczną dla dzieci z ADHD, a także dla osób z nimi związanych: rodziców, rodzeństwa, nauczycieli, kolegów i powoduje, że dzieci te zbierają specyficzne doświadczenia, mające niekorzystny wpływ na kształtowanie się ich osobowości oraz ich relacji z otoczeniem, co w konsekwencji zaburza prawidłowy rozwój emocjonalny i społeczny dzieci. Tak więc wokół dziecka tworzy się atmosfera napięcia, niepokoju, która nasila objawy jego zaburzenia.
Dobrze zorganizowana pomoc psychologiczna powinna dziecku z zespołem ADHD stwarzać okazję do przeżycia pozytywnych doświadczeń kompetencji, akceptacji, porozumienia z innym oraz wspierać środowisko dziecka w minimalizowaniu niekorzystnych doświadczeń towarzyszących dziecku w jego codziennym życiu.


Literatura polecana:
Nartowska H. (1982) Wychowanie dziecka nadpobudliwego psychoruchowo. Nasza Księgarnia, W-wa
Święcicka M. (1996) Dzieci z zaburzeniami emocjonalnymi. CMPP-P MEN , W-wa
Wolańczyk T. , Kołakowski A., SkotnickaM. (1999) Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko, co chcielibyście wiedzieć. Książka dla rodziców nauczycieli i lekarzy. Lublin: Wydawnictwo BiFolium.